Hasta Bilgilendirme

Fibromiyalji: Bilinenler ve Yaşananlar

Fibromiyaljinin iki yüzü vardır. Biri tıbbi: yaygın ağrı, yorgunluk, uyku ve dikkat sorunları. Diğeri gündelik: tahlillerin normal çıkması, "bir şeyin yok" denmesi, her seferinde baştan anlatmak zorunda kalmak. Aşağıdaki infografik bu iki yüzü bir arada ele alıyor — biri güncel bir tedavi derlemesine, diğeri hastaların kendi anlatılarını inceleyen bir çalışmaya dayanıyor. Hasta kadar yakınları için de yazıldı.

Fibromiyaljiyi hem tıbbi hem yaşanan yönüyle anlatan infografik. Birinci bölüm ağrının gerçek olduğunu vurgulamaktadır: fibromiyaljide ağrı bir yerdeki hasardan değil, merkezi sinir sisteminin uyaranları işleme biçiminden kaynaklanır ve bu ağrı tipine nosiplastik ağrı denir; kan tetkikleri ve görüntülemeler fibromiyaljiyi göstermez, başka hastalıkları dışlamak için yapılır ve normal çıkmaları yakınmanın gerçek olmadığı anlamına gelmez, ayrıca tanı bir dışlama tanısı değildir ve kendi ölçütleri vardır; yorgunluk, uyku bozukluğu, dikkat ve bellek güçlüğü ile ışık, ses ve kokuya duyarlılık tablonun parçalarıdır, hastalık toplumun yaklaşık yüzde 4 ile 6'sını etkiler ve kadınlarda 1,5 ile 2 kat daha sıktır. İkinci bölüm, 72 niteliksel çalışmanın birleştirildiği bir derlemeden hastaların kendi sözlerini aktarmaktadır: yarın için plan yapamama ve öngörülemezlik; sağlıklı görünmenin inanılmama duygusunu beslemesi ve birçok hastanın yıllarca abartıyor ya da psikolojik sayıldığını bildirmesi; sürekli açıklama zorunluluğunun yalnızlığa dönüşmesi; tanı konduğunda en sık bildirilen duygunun rahatlama olması. Üçüncü bölüm kanıtı en güçlü ilaç dışı yaklaşımları sıralamaktadır: kas güçlendirme ağrı üzerinde büyük etki; aerobik egzersiz ağrı üzerinde büyük etki ve yaşam kalitesi ile çökkünlükte düzelme; esneme ve germe fiziksel yaşam kalitesinde büyük etki; kabul ve kararlılık terapisi belirtiler, kaygı ve çökkünlükte büyük etki; bilişsel davranışçı terapi ağrıda orta etki; farkındalık temelli yaklaşımlar yorgunluk ve çökkünlükte orta etki; birkaç yöntemin birlikte uygulandığı çok yönlü programlar ağrı, uyku ve çökkünlükte büyük etki ve kılavuzların ortaklaştığı yaklaşım budur. Dördüncü bölüm işe yaramayan ve zarar verebilecek yaklaşımları belirtmektedir: parasetamol ve iltihap giderici ağrı kesiciler fibromiyalji ağrısında etkili bulunmamıştır; opioidlerden kaçınılmalıdır çünkü kullanımlarıyla tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin yaklaşık iki katına çıktığı bildirilmiştir ve vücudun kendi ağrı dengesini bozarak ağrıyı artırabilirler; ameliyat bir çözüm değildir; aşırıya kaçan egzersiz belirtileri alevlendirebilir, az başlayıp yavaş ilerlemek gerekir. Beşinci bölüm ilaçlar hakkındadır: yararları ölçülüdür, en belirgin yarar uyku üzerinedir, düşük dozda gece alınan bazı eski kuşak antidepresanlar uyku ve yaşam kalitesinde büyük ölçüde düzelme sağlar ve bu ilaçlar burada depresyon için değil ağrı ve uyku için kullanılır, düşük dozda başlanıp yavaş artırılır ve ilaçlar tek başına yeterli değildir. Son bölüm yakınlara ve sağlık çalışanlarına seslenmektedir:

Görseli büyütmek için tam boyutta açabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Görseldeki etki büyüklükleri, birçok çalışmanın birleştirilmesiyle elde edilen ortalamalardır; bir kişinin hangi yöntemden ne kadar yarar göreceğini öngörmez. Tedavide genellikle birkaç yaklaşımın birlikte denenmesi gerekir ve uygun birleşimi bulmak zaman alabilir. Egzersize düşük yoğunlukta başlayıp yavaş ilerleyiniz — hızlı artış belirtileri alevlendirebilir; programınızı hekiminiz ya da fizyoterapistinizle birlikte planlayınız. İlaçlarınızda hiçbir değişikliği hekiminize danışmadan yapmayınız. Yaygın ağrıya ateş, kilo kaybı, eklemlerde şişlik ya da hızla ilerleyen güçsüzlük eşlik ediyorsa bunu hekiminize bildiriniz; bu belirtiler başka hastalıkların araştırılmasını gerektirir.

← Ruh sağlığı hakkında bölümüne dön