Hasta Bilgilendirme

Depresyonun İki Türü ve Uykudaki İzleri

Bir kişi depresyon yakınmasıyla başvurduğunda, tablonun tek kutuplu depresyon mu yoksa iki kutuplu bozukluğun depresyon dönemi mi olduğunu ayırt etmek güçtür — oysa bu ayrım tedavi seçimini doğrudan belirler. Yeni bir çalışma, uyku ve vücut saati ölçümlerinin bu ayrıma katkı sağlayıp sağlamayacağını araştırdı. Aşağıdaki özet hem bulguları hem de bu bulguların bugün ne anlama gelip gelmediğini ele alıyor.

Depresyonun iki türü ve uykudaki izleri başlıklı infografik. Bu ayrımın neden zor ve önemli olduğu üç başlıkta anlatılıyor: iki kutuplu bozukluk çoğu kez ilk kez bir depresyon dönemiyle kendini gösterir; uygun tedaviye başlanana kadar geçen sürenin ortalama sekiz ila on yıl olduğu bildirilmektedir; iki kutuplu bozuklukta tedavinin merkezinde duygudurum düzenleyiciler bulunur ve tanı bilinmeden tek başına antidepresan kullanımının hastalığın seyrini olumsuz etkileyebileceği bildirilmiştir. Çalışma Fransa'da bir üniversite hastanesinde 2022-2025 arasında rutin bakım sırasında toplanan verilere dayanıyor: 159 hasta, 116'sı tek kutuplu depresyon, 43'ü iki kutuplu bozukluğun depresyon dönemi; en az 14 gün bilekte taşınan hareket ölçer ile aktigrafi; bir bölüm hastada bir gece uyku laboratuvarında polisomnografi. Aktigrafi 135 hastada, polisomnografi 64 hastada tamamlanabildi. İki grupta uyku farkları grup ortalamaları olarak veriliyor. Tek kutuplu depresyonda uykusuzluk şiddeti 19,0 (iki kutupluda 16,6), kötü uyku kalitesi puanı 12,8 (iki kutupluda 10,6), uyku verimi yüzde 80,7 (iki kutupluda yüzde 83,6) ve uykuya dalma güçlüğü ile gece bölünmeleri daha belirgin. İki kutuplu depresyonda günün dinlenmeyle geçen bölümü yüzde 49 (tek kutupluda yüzde 44), yüzeysel uykunun tüm uyku içindeki payı yüzde 57 (tek kutupluda yüzde 48), derin uykunun payı yüzde 19 (tek kutupluda yüzde 26) ve günün en hareketli 10 saatindeki hareket düzeyi daha düşük. İki kutuplu depresyonda uyku süresi daha uzun olmasına karşın derin uykunun payı azalıp yüzeysel uykunun payı arttığı için uykunun dinlendiriciliği azalmış olabilir. İki grup arasında fark bulunmayanlar: depresyonun şiddeti, kaygı düzeyi, yaş ve cinsiyet, hastalığın başlangıç yaşı, gündüz uykululuğu, kronotip, rüya uykusu ölçümleri ve uykuya dalma süresi. Altı ölçüm birlikte kullanıldığında model iki kutuplu depresyonu yüzde 88 oranında yakalıyor, tek kutuplu depresyonu yüzde 89 oranında doğru sınıflıyor ve değişkenliğin yüzde 49'unu açıklıyor. Bu sayıların nasıl okunması gerektiği ayrı bir bölümde ele alınıyor: model yalnızca 36 hastada kuruldu; altı ölçümün hiçbiri tek başına ayırt edici değildi; istatistiksel düzeltme sonrası yalnızca yüzeysel uyku oranı ayakta kaldı; model bağımsız bir hasta grubunda sınanmadı; hastalar tedavi altındaydı ve ilaçların etkisi ayrıştırılamadı. Bunun bir tanı testi olmadığı vurgulanıyor: böyle bir test kliniklerde kullanılmamaktadır; sayılar grup ortalamasıdır ve gruplar büyük ölçüde örtüşür; akıllı saatler ve uyku uygulamaları bu ölçümlerin yerini tutmaz çünkü uyku evreleri yalnızca uyku laboratuvarında ölçülebilir; tanı hâlâ öncelikle geçmişte yaşanmış taşkınlık dönemlerinin saptanmasına dayanır. Son bölümde hekime yardımcı olacak bilgiler sıralanıyor: geçmişteki olağandışı canlı dönemleri anlatmak, mümkünse bir yakınla gelmek, ailedeki ruhsal hastalık öyküsünü paylaşmak, daha önce kullanılan antidepresanlara verilen yanıtı belirtmek, birkaç haftalık uyku günlüğü tutmak ve ilaçlarda kendi başına değişiklik yapmamak.

Görseli büyütmek için tam boyutta açabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Burada anlatılan ölçümler bir tanı testi değildir ve kliniklerde bu amaçla kullanılmamaktadır. Tanınız ve tedavinizle ilgili her kararı hekiminizle birlikte veriniz; ilaçlarınızda kendi başınıza değişiklik yapmayınız.

← Ruh sağlığı hakkında bölümüne dön